Metody zabezpieczenia finansowego podwykonawcy w ramach kontraktu

Regulacje prawne dotyczące zabezpieczenia roszczeń podwykonawcy zostały wprowadzone do Kodeksu Cywilnego w tytule XVI Umowa o roboty budowlane. Artykuł 647 zobowiązuje inwestora do zapłaty za wykonane roboty. Kolejne zapisy szczegółowo określają jakie prawa ma podwykonawca w sytuacji, gdy takiej zapłaty nie otrzyma.

commercial construction 1024x471 Metody zabezpieczenia finansowego podwykonawcy w ramach kontraktu

Solidarna odpowiedzialność inwestora i wykonawcy

W art. 6471 ustawodawca wprowadził solidarną odpowiedzialność inwestora i wykonawcy za pokrycie kosztów prac zrealizowanych przez podwykonawcę.

Warunkiem skorzystania z tej ochrony jest to, by inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane z konkretnym podwykonawcą. Zakres robót również musi być ustalony przed ich rozpoczęciem (w umowie w formie pisemnej lub jako zgłoszenie), a inwestor musi go zaakceptować.

Inwestor może również wyłączyć stosowanie tego artykułu. Dzieje się to wtedy gdy do 30 dni od otrzymania takiego zgłoszenia nie wyrazi zgody na realizację prac przez wskazanego podwykonawcę.

Głównym problemem związanym ze stosowaniem tej ochrony jest jej ograniczony zakres. W Kodeksie Cywilnym zapisano, że dotyczy ona jedynie umowy o roboty budowlane, co znacznie zawęża jej obowiązywanie, zabierając niektórym uczestnikom możliwość skorzystania z tych zapisów. Dotyczy to np. firm wynajmujących sprzęt budowlany, które – zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 17 października 2008 roku (I CSK 106/08) – nie są podwykonawcą w rozumieniu prawa.

Problematyczna może być również procedura zgłoszenia podwykonawstwa inwestorowi i uzyskania jego zgody na stosowanie art. 6471. W praktyce wykonawca nie zawsze zgłasza inwestorowi zawarcie umowy z podwykonawcą, co uniemożliwia uzyskanie od niego akceptacji solidarnej odpowiedzialności za finansowanie wykonanych prac. W gestii podwykonawcy jest więc zapewnienie sobie tego, by inwestor wiedział o zawartej umowie i zgodził się na ewentualne pokrycie należności z niej wynikających.

Gwarancja zapłaty za roboty budowlane

Kolejnym mechanizmem mającym chronić podwykonawców jest zapisana w art. 6491 gwarancja zapłaty za roboty budowlane.

Udziela jej inwestor wykonawcy (zgodnie z zapisami art. 6491 §2 KC), zapewniając tym samym środki na pokrycie zobowiązań. Inwestor nie może zerwać umowy dlatego że wykonawca zażądał gwarancji zapłaty, jak również nie może ograniczyć mu tego prawa. Oznacza to, że w przypadku gdy wykonawca zażąda ustanowienia gwarancji inwestor musi to zrobić. Jeżeli odmówi, wówczas wykonawca może odstąpić od umowy zgodnie z zapisami art. 6494 §1, a inwestor musi zapłacić wynagrodzenie, uwzględniając zakres wykonanych robót budowlanych.

Te same przepisy odnoszą się do stosunku między wykonawcą i podwykonawcami.

Gwarancja zapłaty może występować w czterech rodzajach:

  1. Gwarancja bankowa lub akredytywa bankowa – jest potwierdzeniem dla wykonawcy, że w sytuacji gdy inwestor nie ureguluje należności, bank zapłaci wszystkie zobowiązania z niej wynikające.
  2. Gwarancja ubezpieczeniowa – jest podobnie skonstruowana jak gwarancja bankowa, z tym, że rolę gwaranta przyjmuje na siebie firma ubezpieczeniowa.
  3. Poręczenie bankowe – bank przyjmuje na siebie obowiązek zapłaty, w sytuacji gdy inwestor nie wywiąże się ze swoich zobowiązań. Poręczenie jest ustalane do określonej kwoty i wygasa wraz ze spłatą zobowiązania.

Wykonawca nie zawiera z bankiem lub firmą ubezpieczeniową żadnych umów, jedynie otrzymuje gwarancję, że w razie gdy inwestor nie zapłaci mu w terminie może domagać się tego od banku / ubezpieczalni. Koszty udzielenie gwarancji obie strony pokrywają solidarnie, w równych częściach.

Jej atutem jest to, że wykonawca nie musi udowadniać, że roboty zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, umową i projektem. Wystarczy jego oświadczenie o zakończeniu prac i informacja, że nie otrzymał za nie należnego wynagrodzenia w przewidzianym umową terminie. Co więcej, gwarancja daje pewność zapłaty bez względu na sytuację finansową inwestora, bo ryzyko związane z jego niewypłacalnością bierze na siebie bank / ubezpieczalnia.

Zastrzeżenie własności materiałów

Podwykonawca może skorzystać również z innego instrumentu prawnego, jakim jest zastrzeżenie materiałów. Jego istotą jest prawo własności do rzeczy (materiałów), które zostaje przeniesione na nabywcę dopiero po zapłaceniu przez niego określonego wynagrodzenia. Musi być dokonane na piśmie (stąd też często na fakturach adnotacja o tym, że towar pozostaje własnością sprzedawcy aż do uregulowania płatności).

W pracach budowlanych można je stosować wówczas, gdy umowa obejmuję dostawę materiałów (lub dostawę wraz z montażem). Co ważne, takie zastrzeżenie dotyczy konkretnego podmiotu – wykonawcy, a może nie obowiązywać gdy wykonawca sprzeda zainstalowane urządzenia lub materiały innemu podmiotowi (np. inwestorowi). Jeżeli ten drugi działał w dobrej wierze (nie wiedział nic o zastrzeżeniu własności), wówczas zastrzeżenie nie będzie miało mocy.

Przedpłata, weksel

Przedpłata polega na zapłaceniu (częściowo) za zlecone prace i materiały jeszcze przed ich wykonaniem / dostarczeniem. Może przybrać formę zadatku lub zaliczki.

  1. Zadatek jest płacony w momencie zawierania umowy i dokładnie określony w jej zapisach. W przypadku gdy umowa zostanie zrealizowana, zalicza się go na poczet wynagrodzenia. Przy rozwiązaniu umowy istotne jest która ze stron ją zrywa. Jeśli jest to zamawiający, wówczas zadatek nie podlega zwrotowi. Gdy jest to wykonawca, wówczas ma on obowiązek zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.
  2. Zaliczka nie jest tak dokładnie regulowana przepisami jak zadatek – warunki jej wpłaty, wysokość, termin płatności itp. strony ustalają między sobą. Traktuje się ją jako pierwszą część zapłaty za wykonane usługi, jeszcze przed ich wykonaniem. W przypadku zerwania lub rozwiązania umowy podlega ona zwrotowi w pełnej wysokości.

Weksel jest zobowiązaniem do zapłacenia określonej kwoty na rzecz osoby wskazanej w tym dokumencie. Weksel zazwyczaj jest wystawiany in blanco (bez wpisania kwoty), a zasady jego realizacji określa umowa wekslowa.

Żaden mechanizm prawny nie zastępuje zdrowego rozsądku i doświadczenia. Chcąc uniknąć problemów z zapłatą podwykonawca powinien szacować ryzyko jeszcze przed podpisaniem umowy. Wiarygodność kontrahenta można sprawdzić przez wywiadownie gospodarcze i detektywów, poczytać opinie o nim w Internecie lub własnoręcznie poszukać informacji o kondycji finansowej (np. sprawdzając sprawozdania finansowe, historię realizacji inwestycji). Rezygnacja z ryzykownego kontraktu może się okazać korzystniejsza dla firmy niż późniejsze procesowanie się o zapłatę i zablokowanie na lata (lub strata) zainwestowanych pieniędzy.

Podziel się!
    Ten wpis został opublikowany w kategorii Dokumentacje i procedury przetargowe i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

    Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

    *

    Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>